FFI (Yabancı Fonksiyon Arayüzü)

saQut tasarım gereği küçük bir dildir. Şimdiye kadar yazılmış her kütüphaneyi yeniden yazmayı hedeflemez. Bunun yerine, C ve C++ koduna açılan tek ve kontrollü bir kapı sunar: FFI (Foreign Function Interface).

FFI ne işe yarar

FFI, saQut içinden C veya C++ ile yazılmış fonksiyonları çağırmanı sağlar. Bu host fonksiyonlar derleyicinin içinde özel bir dosyada bildirilir ve sayısal kimlikle dağıtılır. Standart kütüphaneyi (fs, math, sys, date) kullanmak için C kodu yazman gerekmez; bu senin için zaten yapılmıştır.

FFI’yı doğrudan şu durumlarda kullanırsın:

• saQut’a kendi host fonksiyonunu eklerken
• saQut’u daha büyük bir C++ uygulamasına betik motoru olarak gömerken

Nasıl çalışır

Host fonksiyonlar derleyicinin gömülü root.sqt dosyasında ffi anahtar kelimesiyle bildirilir:

ffi float sqrt(float x) : MATH_SQRT from math;
ffi string readFile(string path) : FS_READFILE from fs requires fs;

Her bildirim şunları belirtir: imza (tip denetimi için), sembolik host kimliği (C++ HostFnId enum’una eşlenir), modül (import-kapısı için) ve isteğe bağlı olarak capability ve kararlılık bayrağı.

Sen şunu yazdığında:

import { sqrt } from math;

int main() {
    print(sqrt(81));   // 9.0
    return 0;
}

• Import kapısı math’i gömülü modüle çözer
• sqrt çağrısı IR’de CALLHOST MATH_SQRT komutuna dönüşür
• VM HostFnId enum’u üzerinden C++ fonksiyonuna O(1) dağıtım yapar
• Sonuç saQut değeri olarak geri itilir

String eşleştirme yok. Çalışma zamanı yansıması yok. Tek bir sayısal dağıtım.

Capability ve FFI

VM dışına çıkan host fonksiyonlar (dosya I/O, ağ, sistem çağrıları) requires fs (veya net, sys) bildirmek zorundadır. Derleyici ve çalışma zamanı bunu denetler. requires olmayan bir host fonksiyonu saftır ve --allow bayrağı gerektirmez.

print() de bir FFI’dır

Hello World’den beri kullandığın print() fonksiyonu da bir host fonksiyondur (: PRINT from core). Her zaman kullanılabilir olmasının nedeni, import gerektirmeyen ve capability istemeyen core modülünde bildirilmiş olmasıdır.

Kendi host fonksiyonunu yazmak

Bu ileri seviye bir konudur. Kısaca: gömülü root’a ffi bildirimi ekle, C++ gövdesini host_functions.hpp içinde gerçekle, yeni bir HostFnId ata ve saQut’u yeniden derle. Adım adım talimatlar için katkı rehberine bak.

FFI vs. standart kütüphane

Ne	Mekanizma	Import gerekir	Capability gerekir
s.upper(), dizi.append()	UFCS yerleşik	Hayır	Hayır
readFile(), sqrt()	FFI (stdlib)	Evet	Fonksiyona bağlı
print()	FFI (core)	Hayır	Hayır

Standart kütüphane, derleyiciyle birlikte gelen bir FFI bildirimleri kümesidir. import { readFile } from fs yazarken FFI mekanizmasını görmezsin çünkü bağlantılar zaten yapılmıştır. Ama ihtiyacın olursa genişletmen için dikiş yeri oradadır.